Definicja 1.
Jednomianem stopnia
,
, jednej zmiennej rzeczywistej
nazywamy wyrażenie, które można zapisać w postaci
, gdzie
jest ustaloną liczbą rzeczywistą różną od 0.
Liczbę
nazywamy współczynnikiem wielomianu.
Jednomianem stopnia zero nazywamy stalą różną od zera.
Jednomianem zerowym nazywamy stalą równą 0. Jednomian zerowy nie ma określonego stopnia.
Przykład 1.
Podaj współczynnik i stopień wielomianu, jeśli:
a) ![]()
b) ![]()
Rozwiązanie:
a) ![]()
Współczynnik wielomianu:
![]()
Stopień wielomianu:
![]()
b) ![]()
Przekształcamy jednomian do najprostszej postaci:
![]()
Współczynnik wielomianu:
![]()
Stopień wielomianu:
![]()
Jednomiany różniące się co najwyżej współczynnikami liczbowymi nazywamy jednomianami podobnymi lub wyrazami podobnymi.
Jednomian zerowy uważamy za podobny do każdego jednomianu.
Jednomiany podobne można zredukować.
Przykład 2.
Zredukuj wyrazy podobne. Podaj współczynnik i stopień wielomianu
.
Rozwiązanie:
Przekształcamy jednomian:
![]()
Współczynnik wielomianu:
![]()
Stopień wielomianu:
![]()
Definicja 2.
Wielomianem stopnia
,
, jednej zmiennej rzeczywistej
nazywamy wyrażenie, które można zapisać w postaci
![]()
, gdzie
są ustalonymi liczbami rzeczywistymi,
.
Liczby
nazywamy współczynnikami wielomianu.
Jednomiany
,
,
, ...,
,
,
nazywamy wyrazami wielomianu.
Dodatkowo wyraz
nazywamy wyrazem wolnym.
Wielomiany zmiennej
oznaczamy:
itp.
Przykład 3.
Uporządkuj wielomian
:
a) rosnąco
b) malejąco.
Rozwiązanie:
a) rosnąco
![]()
b) malejąco
![]()
Wielomianem stopnia zero nazywamy każdą ustaloną liczbę rzeczywistą różna od zera, np.:
, itp.
Wielomianem zerowym nazywamy liczbę równą zeru. Wielomian zerowy nie ma określonego stopnia. Wielomian zerowy zapisujemy:
![]()
Przykład 4.
Podaj stopień wielomianu
, gdzie
oraz wypisz jego współczynniki.
Rozwiązanie:
Redukujemy wyrazy podobne i porządkujemy wielomian malejąco:
![]()
Wypisujemy współczynniki wielomianu:
![]()
Zapisujemy stopień wielomianu:
![]()
Wielomianem będącym sumą dwóch niezerowych jednomianów różnych stopni nazywamy dwumianem, np.:
![]()
Dwumian stopnia pierwszego
, gdzie
nazywamy dwumianem liniowym.
Wielomianem będącym sumą trzech niezerowych jednomianów różnych stopni nazywamy trójmianem, np.:
![]()
Trójmian stopnia drugiego
, gdzie
nazywamy trójmianem kwadratowym.
Przykład 5.
Oblicz wartość wielomianu
dla liczby 3.
Rozwiązanie:
Obliczamy wartość wielomianu
dla
:
![]()
Twierdzenie 1.
Suma wszystkich współczynników wielomianu
jest równa
.
![]()
![]()
![]()
Przykład 6.
Oblicz sumę współczynników wielomianu
.
Rozwiązanie:
Obliczamy sumę współczynników wielomianu, wyznaczając
:
![]()
![]()
![]()
Egzamin ósmoklasisty z matematyki
- zadania egzaminacyjne
Przed Tobą materiały edukacyjne, które pomogą Ci się przygotować do egzaminu ósmoklasisty z matematyki.
W tym miejscu znajdziesz zbiory zadań z poszczególnych dziedzin, które zgodnie z wytycznymi CKE wchodzą w zakres tematyczny egzaminu ósmoklasisty. Każde zadanie opatrzone jest bardzo obszernym rozwiązaniem, dzięki czemu jesteś w stanie nie tylko sprawdzić poprawność swoich obliczeń, ale także nauczyć się rozwiązywania danego typu zadań.
Nowe arkusze w aktualnym roku szkolnym pojawiają się w dniu egzaminu około godziny 14: cke.gov.pl
Matematyka - egzamin ósmoklasisty:
| Rok | Arkusz |
Rozwiązanie |
Rozwiązanie |
| 2026 | pobierz | zobacz | |
| 2025 | pobierz | zobacz | |
| 2024 | pobierz | zobacz | zobacz |
| 2023 | pobierz | zobacz | zobacz |
| 2022 | pobierz | zobacz | zobacz |
| 2021 | pobierz | zobacz | zobacz |
| 2020 | pobierz | zobacz | zobacz |
| 2019 | pobierz | zobacz | zobacz |
Matura z matematyki - zadania maturalne
Przed Tobą materiały edukacyjne, które pomogą Ci się przygotować do matury z matematyki - poziom podstawowy.
W tym miejscu znajdziesz zbiory zadań z poszczególnych dziedzin, które zgodnie z wytycznymi CKE wchodzą w zakres tematyczny matury podstawowej. Każde zadanie opatrzone jest bardzo obszernym rozwiązaniem, dzięki czemu jesteś w stanie nie tylko sprawdzić poprawność swoich obliczeń, ale także nauczyć się rozwiązywania danego typu zadań.
Nowe arkusze w aktualnym roku szkolnym pojawiają sę w dniu egzaminu około godziny 14: CKE
Arkusze maturalne - poziom podstawowy:
| Rok | Arkusz |
Rozwiązanie |
Rozwiązanie |
| 2026 | pobierz | zobacz | |
| 2025 | pobierz | zobacz | |
| 2024 | pobierz | zobacz | |
| 2023 | pobierz | zobacz | zobacz |
| 2022 | pobierz | zobacz | zobacz |
| 2021 | pobierz | zobacz | zobacz |
| 2020 | pobierz | zobacz | zobacz |
| 2019 | pobierz | zobacz | zobacz |
| 2018 | pobierz | zobacz | zobacz |
| 2017 | pobierz | zobacz | zobacz |
| 2016 | pobierz | zobacz | zobacz |
tablice matematyczne 2023 - pobierz
tablice matematyczne - pobierz