Definicja 1
W trójkącie prostokątnym, w którym a, b to przyprostokątne, c – przeciwprostokątna, dany jest kąt
i kąt
.

Dla kątów
i
możemy określić następujące funkcje trygonometryczne:
- dla kąta
:
Sinus kąta ostrego
to stosunek długości przyprostokątnej leżącej naprzeciwko kąta
do przeciwprostokątnej:
![]()
Cosinus kąta ostrego
to stosunek długości przyprostokątnej leżącej przy kącie
do przeciwprostokątnej:
![]()
Tangens kąta ostrego
to stosunek długości przyprostokątnej leżącej naprzeciwko kąta
do przyprostokątnej leżącej przy kącie
:
![]()
Cotangens kąta ostrego
to stosunek długości przyprostokątnej leżącej przy kącie
do przyprostokątnej leżącej naprzeciwko kąta
:
![]()
- dla kąta
:
Sinus kąta ostrego
to stosunek długości przyprostokątnej leżącej naprzeciwko kąta
do przeciwprostokątnej:
![]()
Cosinus kąta ostrego
to stosunek długości przyprostokątnej leżącej przy kącie
do przeciwprostokątnej:
![]()
Tangens kąta ostrego
to stosunek długości przyprostokątnej leżącej naprzeciwko kąta
do przyprostokątnej leżącej przy kącie
:
![]()
Cotangens kąta ostrego
to stosunek długości przyprostokątnej leżącej przy kącie
do przyprostokątnej leżącej naprzeciwko kąta
:
![]()
Przykład 1
Pod jakim kątem padają promienie słoneczne, jeśli kij mający długość 142 cm, ustawiony prostopadle do powierzchni Ziemi na płaskim terenie, rzuca cień, którego długość jest równa 250 cm?

Mamy podane długości dwóch przyprostokątnych trójkąta, zatem możemy skorzystać z funkcji
lub
.
![]()
![]()
Odczytujemy szukaną wartość w tablicach matematycznych.
![]()
Przykład 2
Dany jest trójkąt prostokątny, w którym przyprostokątna przyległa do kąta ostrego
ma długość a oraz przeciwprostokątna ma długość b. Wiadomo, że
.
Wyznacz wartość ułamka
.

Wiemy, że:
![]()
Zauważamy, że:
![]()
Otrzymujemy:
![]()
Przekształcamy równanie wyznaczając jedną ze zmiennych:
![]()
![]()
Podstawiamy wartość a do wyrażenia
:


:
Przykład 3
Zbuduj kąt ostry
, dla którego
.

Oblicz wartość sinusa, cosinusa, tangensa i cotangensa kąta ostrego
w trójkącie prostokątnym na rysunku poniżej:
a)
b)
c) 
Na podstawie danych na rysunku poniżej, oblicz wartość wyrażenia:
a)

b)

c)

Oblicz długość odcinka x zaznaczonego na rysunku poniżej. Skorzystaj z tablic trygonometrycznych. Wynik podaj z dokładnością do pierwszego miejsca po przecinku.
a) 
b) 
c) 
d) 
e) 
f) 
Na podstawie podanych niżej informacji oblicz obwód danego trójkąta. Wynik podaj z dokładnością do 1 cm.
a) 

b) 

c) 

W trójkącie prostokątnym o przyprostokątnych a i b oraz przeciwprostokątnej długości c kąt ostry
leży naprzeciw boku długości a. Wiedząc, że:
a)
, oblicz ![]()
b)
, oblicz ![]()
c)
, oblicz ![]()
d)
, oblicz ![]()
Wyznacz miarę kąta
, korzystając z danych na rysunku:
a) 
b) 
c) 
Dany jest trójkąt prostokątny o bokach długości a, b, c i kątach ostrych
– jak na rysunku obok. Wyznacz wielkości, podane obok danych:

a) ![]()
b) ![]()
c) ![]()
Skonstruuj kąt ostry
, wiedząc, że:
a) ![]()
b) ![]()
c) ![]()
d) ![]()
e) ![]()
f) ![]()
Droga wznosi się pod kątem
. Janek przeszedł tą drogą 650 metrów. Jaką pokonał wysokość?
Wieża ma wysokość 34 m. W jakiej odległości od podstawy wieży zmierzono kąt wzniesienia tej wieży, jeśli był równy
?
Pilot samolotu lecącego na wysokości 2000 m z prędkością 230 km/h spostrzegł pewną miejscowość pod kątem depresji równym
. Po ilu minutach samolot znajdzie się nad tą miejscowością?
Do miski mającej kształt półkuli o promieniu 10 cm nalano wodę do wysokości 6 cm. Jaki jest największy kąt
, o który można przechylić miskę tak, żeby woda się nie wylała?
Egzamin ósmoklasisty z matematyki
- zadania egzaminacyjne
Przed Tobą materiały edukacyjne, które pomogą Ci się przygotować do egzaminu ósmoklasisty z matematyki.
W tym miejscu znajdziesz zbiory zadań z poszczególnych dziedzin, które zgodnie z wytycznymi CKE wchodzą w zakres tematyczny egzaminu ósmoklasisty. Każde zadanie opatrzone jest bardzo obszernym rozwiązaniem, dzięki czemu jesteś w stanie nie tylko sprawdzić poprawność swoich obliczeń, ale także nauczyć się rozwiązywania danego typu zadań.
Nowe arkusze w aktualnym roku szkolnym pojawiają się w dniu egzaminu około godziny 14: cke.gov.pl
Matematyka - egzamin ósmoklasisty:
| Rok | Arkusz |
Rozwiązanie |
Rozwiązanie |
| 2026 | pobierz | zobacz | |
| 2025 | pobierz | zobacz | |
| 2024 | pobierz | zobacz | zobacz |
| 2023 | pobierz | zobacz | zobacz |
| 2022 | pobierz | zobacz | zobacz |
| 2021 | pobierz | zobacz | zobacz |
| 2020 | pobierz | zobacz | zobacz |
| 2019 | pobierz | zobacz | zobacz |
Matura z matematyki - zadania maturalne
Przed Tobą materiały edukacyjne, które pomogą Ci się przygotować do matury z matematyki - poziom podstawowy.
W tym miejscu znajdziesz zbiory zadań z poszczególnych dziedzin, które zgodnie z wytycznymi CKE wchodzą w zakres tematyczny matury podstawowej. Każde zadanie opatrzone jest bardzo obszernym rozwiązaniem, dzięki czemu jesteś w stanie nie tylko sprawdzić poprawność swoich obliczeń, ale także nauczyć się rozwiązywania danego typu zadań.
Nowe arkusze w aktualnym roku szkolnym pojawiają sę w dniu egzaminu około godziny 14: CKE
Arkusze maturalne - poziom podstawowy:
| Rok | Arkusz |
Rozwiązanie |
Rozwiązanie |
| 2026 | pobierz | zobacz | |
| 2025 | pobierz | zobacz | |
| 2024 | pobierz | zobacz | |
| 2023 | pobierz | zobacz | zobacz |
| 2022 | pobierz | zobacz | zobacz |
| 2021 | pobierz | zobacz | zobacz |
| 2020 | pobierz | zobacz | zobacz |
| 2019 | pobierz | zobacz | zobacz |
| 2018 | pobierz | zobacz | zobacz |
| 2017 | pobierz | zobacz | zobacz |
| 2016 | pobierz | zobacz | zobacz |
tablice matematyczne 2023 - pobierz
tablice matematyczne - pobierz